Haysiyetin Diplomatik Kaybı ve Bir Mektubun Anatomisi

Devletin vakarı, sadece diplomasi koridorlarında fısıldanan kelimelerle değil, o kelimelerin arkasındaki karakterle ölçülür. Ancak bugün geldiğimiz noktada, Türkiye Cumhuriyeti’nin en köklü kurumlarından biri olan Dışişleri Bakanlığı’nın, bir siyasetçinin, Metin Külünk’ün vize reddi üzerinden takındığı "hasar tespiti" edası, aslında koca bir ülkenin haysiyetine vurulmuş kara bir mühürdür. Bir siyasetçinin, kendini bu ülkenin, hatta bu milletin iradesinin üstünde konumlandırarak yürüttüğü o fütursuz paylaşımlar, eninde sonunda devletin resmi aygıtlarının bir yabancı büyükelçilik kapısında "yalvarırcasına" mektup kaleme almasıyla sonuçlanıyorsa, burada artık milli onurdan söz etmek imkansız hale gelir.

Asıl trajedi, 24 yıldır bu ülkenin efendisi olduklarını zanneden bir zihniyetin, devletin kurumlarını kendi partizan bagajlarına rehin bırakmasıdır. Kendi ikballeri ve vize randevuları için devletin vakarını masada meze edenler, bu cumhuriyetin 100 yıl sonra bile silinmeyecek olan o kara lekesini elleriyle yazmaktadırlar. Büyük ülke olmak, sadece kürsülerden hamaset yapmakla değil, o kürsüden inince de aynı dik duruşu yabancı elçiliklerin sekreterlikleri önünde sergileyebilmektir. Ne acıdır ki, dün kızdığımız o yabancı büyükelçilerin, Tom Barrack gibilerin bu topraklarda monarşi hayalleri kurmasının veya Türkiye’yi küçümseyen bir dille analiz etmesinin temelinde, işte bu "haysiyetsiz" ve "onursuz" tavırlar yatmaktadır. Siz bir sefire karşı kendi partilinizin vize dosyasını, devletin haysiyetinin önüne koyarsanız, o sefir de sizi bir müttefik olarak değil, hizaya çekilmesi gereken bir aparat olarak görür.

Bu durumun en can yakıcı tarafı ise, her türlü skandala, her türlü liyakatsizliğe rağmen hiçbir şeyi umursamayan, hatta bu çürümeye alkış tutan o kör seçmen kitlesidir. "Büyük Türkiye" masallarıyla uyutulanlar, devletin en mahrem yazışmalarının bir büyükelçilik kapısında nasıl paspas edildiğini görmezden geldikçe, bu zihniyet ülkenin geleceğini ipotek altına almaya devam edecektir. Metin Külünk’ün bireysel hırslarının ve Dışişleri’nin zavallıca geri adımlarının faturası, bugün sadece bir vize reddi olarak görülebilir; ancak tarih bunu, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurumsal kimliğine ve haysiyetine karşı işlenmiş bir suç olarak kaydedecektir. Gerçek bir devlet, kendi vatandaşının onurunu korurken yabancıya boyun eğmeyen, kendi siyasetçisinin hadsizliğini de yine kendi içinde çözen devlettir. El kapısında "özür mektubu" kovalayan bir yapı, sadece efendi değil, ancak gönüllü birer bağımlı yaratır.

Siyasetin ve Diplomasinin Hadsizlik Sınırı

Siyasetin nezaket kuralları, muhatabın bu nezakete ne kadar sadık kaldığıyla doğrudan ilişkilidir. Ancak bugün karşılaştığımız tablo, müttefiklik maskesi ardına sığınan bir küstahlığın, diplomatik teamülleri ayaklar altına alarak iç işlerimize fütursuzca sızma çabasıdır. ABD Büyükelçisi Tom Barrack’in bir diplomat gibi değil, adeta bir muhalefet lideri ya da siyasi mühendis gibi hareket etmesi, artık tahammül sınırlarını çoktan aşmış, açık bir hadsizlik vakasına dönüşmüştür.

Diplomasi, bir ülkenin onurunu ve sınırlarını temsil etme sanatıdır; ancak Sefir Bey bu sanatı, Türkiye’nin egemenlik haklarına parmak sallama mecrasına çevirmiş durumda. Kendi ülkesindeki devasa yönetim zafiyetlerini ve toplumsal çatlakları görmezden gelip, Ankara’nın göbeğinde siyaset dizayn etmeye kalkışmak, modası geçmiş bir sömürge valisi edasından başka bir şey değildir. Türkiye, ne birilerinin icazetiyle yol yürür ne de bir büyükelçinin ajandasına göre istikamet belirler. Bu toprakların siyasi iradesi sadece ve sadece bu millete aittir; okyanus ötesinden gönderilen memurların telkinlerine değil.

Asıl sorun, bu pervasızlığın nerede duracağını bilmemesidir. Parti genel merkezlerini aşındırıp, seçim süreçlerine dair hüküm veren bir temsilci, aslında kendi ülkesinin dış politika iflasını tescillemektedir. Ankara’nın bu şımarık ve üstenci tavra karşı sessiz kalması düşünülemez. Zira diplomasi nezaketle başlar ancak had bilmekle kaimdir. Kendi yetki alanını unutup Türkiye’nin iç dinamiklerine nizam vermeye çalışanlara, bu coğrafyanın karakteri en sert biçimde hatırlatılmalıdır.

Türkiye, kimsenin oyun sahası ya da laboratuvarı değildir. Sefir Bey’in bu müdahaleci tutumu, iki ülke arasındaki bağları güçlendirmek şöyle dursun, mevcut güven kırıntılarını da yok etmektedir. Bu saatten sonra yapılması gereken, bu hadsizliğe diplomatik bir "dur" demek ve herkesin kendi işine bakmasını sağlamaktır.

Teopolitik Bir Silah Olarak Meteoroloji: Yağmur Duasından Kar Bedduasına

Siyaset bilimi, genellikle insan yapımı kurumlar, yasalar ve güç ilişkileriyle ilgilenir. Ancak Ortadoğu tipi "Teopolitik" zihniyetlerde, siyasetin sınırları stratosfere kadar uzanır. Bu zihniyet dünyasında meteoroloji, bir bilim dalı değil; iktidarın meşruiyetini sağlayan veya muhalefeti cezalandıran metafizik bir sopadır.

Geçtiğimiz günlerde şahit olduğumuz, eski bir belediye başkanının canlı yayında "İnşallah yarın iyi bir kar yağar da her yer tıkanır" minvalindeki sözleri, basit bir siyasi rekabetin değil; doğayı ve inancı kendi siyasi bekası için araçsallılaştıran (enstrümantalize eden) hastalıklı bir paradigmanın dışavurumudur. Bu yazı, yönetimdeykent kuraklığa karşı "yağmur duasına" çıkan iradenin, muhalefetteyken nasıl "kar bedduasına" sığındığını; yani "inancın" nasıl "stratejik bir silaha" dönüştürüldüğünü irdeleyecektir.

Almancada "başkalarının talihsizliğinden haz duyma" anlamına gelen Schadenfreude kavramı, belki de bu durumu en iyi özetleyen terimdir. Ancak burada bireysel bir hazdan öte, "Kamusal Schadenfreude" söz konusudur.

Bir yönetici (veya eski yönetici), doğası gereği şehrin ve o şehirde yaşayan "demos"un (halkın) iyiliğini istemekle yükümlüdür. Etiğin temeli budur. Ancak videodaki temenni, yolların kapanmasını, ambulansların hastaneye yetişememesini, insanların işlerine gidememesini, kısacası şehrin felç olmasını arzulamaktadır. Neden? Sadece ve sadece rakip siyasi aktörün "başarısız" görünmesi için.

Bu, Makyevelist düşüncenin en çiğ halidir: "Amaca giden her yol mübahtır." Eğer amaç siyasi rakibi yıpratmaksa, halkın donması veya mağdur olması teferruattır. Bu zihniyet, şehri bir "yaşam alanı" olarak değil, sadece üzerinde iktidar kurulacak bir "mülk" olarak görür. Mülkün tapusu başkasına geçtiğinde, o mülkün yanıp kül olmasında (veya kara gömülmesinde) bir beis görmez. Bu tavır, halk sevgisinin değil, narsisistik bir iktidar hırsının kanıtıdır.

Buradaki en büyük paradoks, doğa olaylarına yüklenen anlamın, koltuğun sahibine göre değişmesidir.

Kendi Döneminde: Kuraklık bir "imtihan"dır, çözümü metafiziktir (dua ritüelleri), halktan sabır istenir. Doğa, "kader" planının bir parçasıdır.


Rakip Döneminde: Kar yağışı veya afet bir "fırsat"tır. Doğanın yıkıcı gücü, rakibi cezalandırmak için çağrılan bir müttefiktir.

Bu yaklaşım, Tanrı tasavvurunu da politize eder. Yaratıcıyı, evrenin tarafsız hakimi olarak değil; sanki bir siyasi partinin koalisyon ortağıymış gibi, rakipleri meteorolojik olaylarla terbiye etmesi beklenen bir figür olarak konumlandırır. "İnşallah kar yağar" cümlesindeki "İnşallah", samimi bir dua değil; ilahi gücü kendi siyasi ajandasına alet etme girişimidir. Bu, teolojinin siyasete kurban edilmesidir.

Videonun ikinci katmanında ise epistemolojik (bilgiye dair) bir çatışma izliyoruz. Sunucunun (Hande Fırat) elindeki tablette gösterdiği "Canlı Kar Takip Sistemi", modernitenin şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkesini temsil eder. GPS verisi, yoruma kapalıdır; araç ya oradadır ya değildir. Bu "logos"tur (akıl/veri).

Eski başkanın bu veriye verdiği tepki ise "pathos"tur (duygu/öfke). "Belediyeye kıyak geçiyorsun" çıkışı, gerçeğin kendisine duyulan tahammülsüzlüktür. Geleneksel/Popülist siyaset, "algı" ile yönetir; "gerçek" ile değil. Eğer GPS verisi (gerçek), oluşturulmak istenen "her yer tıkalı" algısını çürütüyorsa, o zaman veri düşman ilan edilir.

Burada, "Post-Truth" (Hakikat Ötesi) çağının tipik bir örneğini görüyoruz: Somut kanıt (ekrandaki harita) önemsizleştirilmeye çalışılırken, öznel temenni (tıkanıklık iddiası) mutlak doğru gibi sunulmaya çalışılıyor. Teknoloji (tablet/uygulama), eski tip demagojinin "dokunulmazlığını" elinden almıştır. O öfke, elindeki "yalan söyleme özgürlüğü" alınan bir çocuğun öfkesidir.

Bu video, aslında bir devrin kapanış sekansıdır. Şehri dualarla veya beddualarla yönetmeye çalışan, veriyi reddedip algıya sığınan, halkın mağduriyetinden siyasi rant devşiren o "eski hal"in son çırpınışlarıdır.

Modern kent yönetimi; meteorolojiyi bir silah olarak değil, bir veri seti olarak görür. Kar yağışı "inşallah" ile beklenecek bir siyasi piyango değil; tonlarca tuz, solüsyon ve iş gücü ile yönetilecek lojistik bir operasyondur.

Direksiyondaki anakronizm nasıl şeridi seccade sanıyorsa; siyaset kürsüsündeki anakronizm de kar yağışını sandıktan çıkacak bir oy pusulası sanmaktadır. Oysa kar erir, geriye sadece o utanç verici temenni kalır: "Halk perişan olsun, yeter ki ben haklı çıkayım." Tarih, bu cümleyi kuranları asla affetmemiştir.

Ankara’nın Üzerindeki Gölge: Elmadağ’a Düşen İHA Bir "Başarı" mı, Yoksa "Stratejik Körlük" İtirafı mı?

Bir ülkenin hava sahası, onun egemenliğinin tavanıdır. Eğer o tavandan içeri giren tanımlanamayan bir cisim, Karadeniz sahilinden (İnebolu/Sinop hattı) başkent Ankara’nın savunma sanayi üssü Elmadağ’a kadar, yaklaşık 300 kilometre boyunca uçabiliyorsa, orada durup düşünmek değil, hesap sormak gerekir.

Resmi makamlar, İHA’nın Çankırı-Elmadağ arasında "kontrollü bir şekilde" F-16’lar tarafından düşürüldüğünü açıkladı. Bu açıklama, yüreklere su serpmekten çok, akıllara şu korkunç soruyu getirdi: "Bu cisim sınırdan girerken radarlarımız tatilde miydi? Yoksa 'bırakalım da başkentin dibine kadar gelsin' mi dendi?"

Elmadağ sıradan bir ilçe değil. MKE (Makine ve Kimya Endüstrisi) fabrikalarının, roket ve patlayıcı tesislerinin bulunduğu, Türkiye’nin en stratejik noktalarından biri. Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’i bir "drone çöplüğüne" çevirdiği bir dönemde, serseri bir mayın gibi dolaşan bu İHA’nın rotasının tam da bu stratejik merkeze kilitlenmiş olması tesadüf olabilir mi?

Uluslararası savunma basını (Reuters, The War Zone), Türkiye'nin hava savunma katmanlarını sorguluyor. S-400 tartışmaları, HİSAR projeleri havada uçuşurken, basit bir İHA'nın Anadolu'nun içlerine kadar "elini kolunu sallayarak" sızması, "Asimetrik Tehdit" karşısında ne kadar kırılgan olduğumuzun kanıtıdır.

Sonuç olarak, bu olay, basit bir sınır ihlali değildir. Bu, Türkiye'nin "Kuzey Cephesi"nin ne kadar korumasız olduğunun ifşasıdır. Yetkililerin "düşürdük" diye övünmek yerine, "Oraya kadar nasıl geldi?" sorusuna verecekleri cevap, ulusal güvenliğimizin geleceğini belirleyecektir. Çünkü bir sonraki gelen, sadece "izlenip düşürülecek" bir teneke yığını olmayabilir.