23. Ankara Kitap Fuarı’nda Herkesin Yanından Geçtiği Ama Az Kişinin Fark Ettiği Şey

Ankara’da bazı günler vardır, şehir aynı kalır ama akış değişir. İnsanlar aynı caddelerden geçer, aynı binaların önünden yürür ama o günün içinde küçük bir durak oluşur. Kısa süreli, geçici ama fark eden için anlamlı bir durak.

11 Nisan da böyle bir gün olacak.

Bir kitabın raf yolculuğu ile okurla yüz yüze gelmesi arasında tuhaf bir mesafe vardır. Kitap çoğu zaman sessizdir. Okur onu evinde, otobüste, gece yarısı okur. Yazar ise o an orada değildir. Aradaki ilişki tek yönlü gibi görünür.

Ama bazı anlar bu mesafeyi ortadan kaldırır.

Bir imza günü aslında bir satış etkinliği değil, yazının görünür hale geldiği kısa bir eşiktir. Normalde sayfalar arasında kurulan ilişki, o gün fiziksel bir karşılaşmaya dönüşür. Yazı, okur ve yazar aynı mekânda bulunur. Bu durum nadir olduğu için değerlidir.

“Kayıp Kedi Heykelinin Sırrı” bu açıdan ilginç bir örnek. Bir çocuk romanı gibi başlıyor ama yalnızca bir macera anlatmıyor. Okuru pasif bir izleyici olmaktan çıkarıp, düşünmeye zorlayan bir kurgu kuruyor. Bir şişe, bir harita ve çözülmesi gereken bir sır… Ama asıl mesele o sırrın kendisi değil, o sırla kurulan zihinsel ilişki.

Belki de bu yüzden kitap, yalnızca Türkiye’de değil, farklı kütüphane sistemlerinde de kendine yer buldu. The British Library gibi köklü bir kurumun kataloğuna girmesi ya da Türkiye’de halk kütüphanelerine dahil edilmesi, gürültülü başarılar değil; daha çok metnin kendi yolunu bulduğunu gösteren sessiz işaretler.

Ama her kitabın bir de görünmeyen tarafı vardır. Okurun fark etmediği, yazarın taşıdığı kişisel yük. Bu metnin içinde çocukluk anıları, yarım kalmış vedalar ve gerçek hayattan taşınmış bağlar var. Kurgu ile hayat arasındaki o ince çizgi, kitabın asıl duygusunu kuruyor.

Diğer tarafta ise daha sert bir metin duruyor. “Deist Olduğunu Bilmeyen Müslümanlar” farklı bir alana bakıyor. Orada mesele bir hikâye değil, bir mesafe. İnsanların kendilerini nasıl tanımladıkları ile nasıl yaşadıkları arasındaki fark.

Bu kitap cevap vermekten çok soru üretmeye çalışıyor. Okuru rahatlatmak yerine rahatsız ediyor. İnanç dediğimiz şeyin ne kadarının alışkanlık, ne kadarının bilinçli tercih olduğunu sorgulatıyor. Bu yüzden bir sonuç değil, bir başlangıç metni.

İki kitap arasında tür olarak fark var ama ortak bir zemin var. İkisi de okuru pasif bırakmıyor. Biri ipuçlarının peşine düşürüyor, diğeri zihinsel bir hesaplaşmanın içine çekiyor.

Bu tür metinlerin gerçek karşılığı bazen sayfalarda değil, karşılaşmalarda ortaya çıkar.

11 Nisan’da Ankara’daki ATO Congresium’da, kısa bir zaman aralığında böyle bir karşılaşma mümkün olacak. Saat 10 ile 12 arasında, kalabalığın içinde küçük bir masa ve o masanın etrafında oluşacak kısa duraklar…

Bu bir çağrı değil. Daha çok bir ihtimal.

Yolu oraya düşen için, yazının sayfadan çıkıp insana dönüştüğü o kısa anı görmek mümkün olacak. Gelmek için özel bir plan yapmaya gerek yok. Bazen bir karşılaşma, zaten geçmekte olduğun yolun üzerindedir.

Ve çoğu zaman asıl mesele şudur: Okuduğumuz metinlerle gerçekten hiç karşılaşıyor muyuz, yoksa sadece yanlarından geçip gidiyor muyuz?